Tot die dood toe moeg?

Posted on 7 September 2014

Dis deesdae nie ongewoon om te hoor iemand is moeg as jy vra hoe dit gaan nie. Soos wat die lewe vinniger raak, kom uitputting ook meer gereeld voor. Maar soms is moegheid toe te skryf aan meer as stres of te min slaap. Dit kan dui op ander areas van jou gesondheid wat aandag verg.

Woorde Deidre Donnelly

‘n meer as die helfte van my konsul-tasies, kla pasiënte oor moegheid,’ sê dr. Antonie Rod, ’n spesialis-internis by Mediclinic Milnerton, Kaapstad. ‘Dis een van die hoofredes waarom mense na ’n huisdokter, internis of endokrinoloog toe gaan.’

Hoewel dokters dié algemene klagte ondersoek deur eers na die gewone sondaars te kyk – slegte slaapgewoontes, stres, ’n maat wat snork en so meer – is hulle ook op die uitkyk vir ander simptome. En jy moet ook, want uiterse moegheid is die hoofsimptoom in verskeie gesondheidstoestande. ‘Amper elke soort siekte kan gepaard gaan met chroniese moegheid,’
sê dr. Rod. As jy al vir ’n lang ruk moeg is, skielik begin moeg raak het of daar nie ’n spesifieke oorsaak vir jou moegheid is nie, skenk aandag daaraan. Hier is waaroor jou liggaam jou dalk waarsku…

  1.  Jy het geestelike ondersteuning nodig
    ‘Stresvolle werk, ’n sterfte, onlangse ouerskap en belangrike lewensgebeure moet alles oorweeg word wanneer dit by moegheid kom,’ sê dr. Daksha Jivan, ’n endokrinoloog by Mediclinic Morningside en die Wits Donald Gordon- mediese sentrum in Johannesburg.
    Hier-die faktore is algemene rusverstoorders – nes depressie. ‘Depressiewe pasiënte voel soms moeg of dat hulle minder geslaap het as wat hulle in werklikheid het, of hulle ly aan ware slaapstoornisse. Soms sal ’n depressiewe persoon hipersomnie ervaar, waar hulle oormatig baie slaap,’ verduidelik dr. Rod.
  2.  Jou lyf kom nie tot rus nie
    As jy behoorlik wil rus, moet jy na jouself omsien. Jy weet dalk te min oefening kan jou moeg maak, maar het jy geweet te veel oefening kan dieselfde doen? Oefening verhoog jou vlak van adrenalien (’n streshormoon), dus moet jy nie te veel of te laat in die aand oefen nie. Vermy ander stimulante soos kaffeïen, alkohol, nikotien en selfs sosiale media. ‘Studies op die UV-lig wat rekenaarskerms, selfone en tablette afgee, toon dit kan veroorsaak dat jy sukkel om aan die slaap te raak. Moet dus nie te laat werk of elektroniese media in die slaapkamer lees voor jy gaan slaap nie,’ sê dr. Rod.
  3.  Jour diet skiet te kort
    Voedingstekorte kan bydra tot moegheid. Jy kan veral te min vitamiene B1, B12, D, jodium, yster, magnesium of sink hê, sê dr. Jivan. Mettertyd kan dié tekorte jou benadeel.
  4.  Jour bloed is stadig
    Die algemeenste voedingsverwante tekort, veral in vroue wat menstrueer, atlete en vegetariërs, is anemie of bloedarmoede – ’n tekort aan yster wat dit vir rooibloedselle moeilik maak om suurstof na die liggaam se selle te vervoer. Wat is nog tekens dat jy dalk anemies is? Jou vel kan ongewoon bleek wees, jou hart kan vinnig klop en jy kan geïrriteerd wees. Bloedtoetse kan vasstel of dit die geval is en indien nodig, sal jou huisdokter vir jou ’n ysteraanvulling voorskryf. Jy sal dalk ook ’n ysterryke dieet, wat rooivleis, donker blaargroente en peulgroente insluit, moet volg.
  5.  Jou lewer werk nie behoorklik nie
    ‘Enige toestand wat met inflammasie van die lewer gepaardgaan, sal aanhoudende moegheid
    ver-oorsaak,’ sê dr. Rod. Dit sluit hepatitis B en C, sirrose en lewer-toksisiteit weens die newe-effekte van medikasie in. Ongelukkig is lewertoestande dikwels in die begin ‘simptoom-vry’. Ander tekens en simptome van swak lewer-gesondheid is geelsug, verlies aan aptyt, as jy maklik kneus en verwardheid ná ’n proteïen-ryke ete (in die geval van sirrose). ‘Daar is ’n aantal algemene bloedtoetse vir lewerfunksie wat jou dokter kan doen,’ sê dr. Rod. ‘Gelukkig is die lewer taamlik veerkragtig en kan dit herstel as dit reg behandel word.’
  6.  Jy het ’n slaapstoornis
    Dr. Rod stuur gemiddeld een tot twee pasiënte per week vir slaapstudies, aangesien slaapapnee toenemend algemeen voorkom. Slaapapnee, ’n slaapstoornis wat gekenmerk word deur onderbroke asemhaling, word geassosieer met vetsug, diabetes, hipertensie en hartversaking. Hoewel dit taamlik algemeen is, sê dr. Rod dit word ongelukkig dikwels eers gediagnoseer ná ’n katastrofiese gebeurtenis, soos ’n industriële of motorongeluk. As jy soggens nie uitgeslaap voel nie, as jou maat sê jy hou snags op asemhaal, as dit voel of jy verstik wanneer jy slaap of as jy hoë bloeddruk het wat moeilik is om te behandel, maak ’n afspraak by een van die Mediclinic-slaapsentrums. Gaan kyk op www.sleepclinic.co.za vir die een naaste aan jou.
  7.  Dis ’n endokriene kwessie
    ’n Skildklier wat wanfunksioneer, veral hipo-tireose (’n onderaktiewe skildklier) kan uitputting veroorsaak. Maar ’n aantal ander endokriene toestande (diabetes mellitus, adrenalientekort, groeihormoontekort en meer) het uitputting as hoofsimptoom, sê dr. Jivan. ‘Ander simptome kan vaag en nie-spesifiek wees; dit is dus belangrik dat mense bewus is van hul simptome en ’n dokter gaan spreek as hulle onseker is.’ Wees op die uitkyk vir duiseligheid, depressie, geheueverlies, ’n lus vir koolhidrate, swak konsentrasie, vroeë begin van osteoporose, gebrek aan seksuele opwekking of verandering in gewig. Vroue kan oormatige groei van liggaamshare, afskeiding uit die borste en ongereelde maandstondes ervaar.
  8.  Daar’s ernstige inflammasie
    Chroniese inflammasie put die liggaam uit. Dit kan voorkom wanneer die liggaam se immuunstelsel homself aanval, soos in die geval van outo-immuuntoestande soos rumatoïede artritis, lupus en fibromialgie. Dit kom gewoonlik voor by middeljariges en bejaardes en gaan gewoonlik gepaard met die kenmerkende tekens van gewrigs- en spierpyn. ‘Die meeste kankers, veral die hematologiese kwaadaardighede wat bloed, been, beenmurg en limfkliere affekteer, vervaardig sitokene, wat ook inflammasie en uitputting veroorsaak,’ sê dr. Rod. Waarskuwingstekens hier: ongewone bleekheid, kneusplekke, donker vlekke (naamlik petegie) op jou vel of tandvleis, en bloeding wanneer jy tande borsel.
  9. Jou hart het hulp nodig
    Uitputting is een van die hooftekens van ’n hartaanval by vroue, tesame met sweet, pyn en ongemak in die bors, arm of maag, kort van asem, duiseligheid of naarheid. Navorsers het gevind uitermate of ongewone moegheid is ’n belangrike vroeë waar-skuwingsteken, aangesien baie vroue glad nie borspyn of ander simptome ervaar nie. Kyk dus mooi na jou hart: Volg ’n hart-vriendelike dieet, oefen gereeld en gaan gereeld na jou huisdokter toe vir ’n ondersoek.

You can read this article in English, too.

 

The information provided in this article was correct at the time of publishing. At Mediclinic we endeavour to provide our patients and readers with accurate and reliable information, which is why we continually review and update our content. However, due to the dynamic nature of clinical information and medicine, some information may from time to time become outdated prior to revision.

Published in Magazine

In the interest of our patients, in accordance with SA law and our commitment to expertise, Mediclinic cannot subscribe to the practice of online diagnosis. Please consult a medical professional for specific medical advice. If you have any major concerns, please see your doctor for an assessment. If you have any cause for concern, your GP will be able to direct you to the appropriate specialists.

Post a comment

12 Responses to “Tot die dood toe moeg?”

  1. Mev Vorster says:

    Goeiedag
    My susterskind al geruime tyd siek, niemand kan vasstel wat haar makeer nie. Alle moontlike toetse al gedoen.

    Permanent baie moeg en swak. Dit het begin met ,’n verwerping deur haar liggaam en allergiese reaksie vir als waaraan sy raak, later kos en selfs water.

    Sy slaan uit en raak benoud, spesiale dieet gevolg en jan minimum eet. Baie gewig verloor, het teen reaksie vir skerp lig, kan nue tv kyk en geen klank soms kan net beeld kyk. Kan geen radio naby luister, slegs klank uit ander vertrek, kan niks in huishouding doen sonder komplikasie??

    Was al by sielkundige, internis ens, baie gekompliseerd, geen resultate vir hulp.

    Enige hulp asb?
    Epos asb

    • Darren Leite says:

      Good afternoon, for assistance, please email help@mediclinic.co.za with your contact information, location and desired Mediclinic facility so that we can investigate and provide you with feedback. Kind regards, the Mediclinic Southern Africa team.

  2. Pamela Stephenson says:

    Hi

    Always Tired, can sleep for days on, but have a problem waking up in the morning i have 5 alarms going off nothing can wake me up, when i do wake up it takes a while for me to know that im awake, or have been awake for a while but dont know, just suddenly.

    Any advise please

    Thank you

    • Nuraan Cader says:

      Good day, Thank you for your enquiry. We have experienced some technical difficulties in responding to you timeously. Mediclinic Southern Africa is a private hospital group. As such, we provide specialised acute care services to our patients. We do not offer any insurance/medical aid products. Should you wish enquire about insurance/medical scheme products, we recommend the use of an accredited broker. Further details of medical schemes can be found on the Council for Medical Schemes’ website: http://www.medicalschemes.co.za. A broker will be able to assist in determining your specific healthcare needs and selecting an appropriate option. They will also be able to tell you which insurance/medical aid/hospital plan can be used at our facilities. Kind regards, The Mediclinic Southern Africa team

  3. Corra Buys says:

    My daughter is diagnose with CDA Type 2.
    Her Hb is 9, ferriten 900 and plateletts raised after splenectomy to 1200. When ferriten drops a bit, plateletts is higher and via versa.
    She is on EXJADE 500MG medication now for 4 months to reduce ferriten, instead it raised.
    Can stress be related to increased ferriten??
    Drs want to start blood transfusions. Help!

    • Nuraan Cader says:

      Good day, Thank you for our enquiry. Mediclinic Southern Africa is a private hospital group. As such, we provide specialised acute care services to our patients. We do not offer any insurance/medical aid products. Should you wish enquire about insurance/medical scheme products, we recommend the use of an accredited broker. Further details of medical schemes can be found on the Council for Medical Schemes’ website: http://www.medicalschemes.co.za. A broker will be able to assist in determining your specific healthcare needs and selecting an appropriate option. They will also be able to tell you which insurance/medical aid/hospital plan can be used at our facilities. Kind regards, The Mediclinic Southern Africa team

  4. Johan Olivier says:

    Please need urgent help live in Pta Gauteng Villieria

    Internist or specialist I am so weak barely able to do simple things brushing teeth tired have to lay down.
    Please help me.

    Johan Olivier
    0832885665

    • Frances Bailey says:

      Dear Johan,

      So sorry to hear about the trouble you’re going through. We will email you some recommendations for physicians in your area. Please contact one of these physicians and explains your symptoms. They can then do several tests to rule out underlying conditions and advise on the best course of action.

      Thanks,
      MCSA

  5. Elma meiring says:

    Ek siek na ñ endokrinoloog in Bloemfontein asb.
    Baie dankie.

    • Frances Bailey says:

      Dear Elma, Please see below:

      Dr Duma Khutsoane Mediclinic Suite 510 Tel 051 444 0496
      Dr Wimpie de Lange Renal Unit, Life Rosepark Tel 051 522 0782

      Many thanks,
      MCSA

  6. Michelle van Rooyen says:

    Ek’s ‘n vrou, slaap ten minste 3 keer ‘n week nie in my bed a.g.v. ek wat snork. Het alle mondtoetselle, spuite, kussings, verhemelte plakkers, ens gebruik. Het al tot neusoperasie laat doen, niks werk nie. Bly vreeslik moeg, hoe bloeddruk, raas almal wakker, kan nie eers bietjie met vakansie gaan nie, want kamp beteken almal in een vertrek, dit kan nie werk nie. Ek voel so depressief!!!!!!!!!!!!!!!!

    • Nuraan Cader says:

      Good day, Thank you for your enquiry. We have experienced some difficulties in responding timeously. Please email help@mediclinic.co.za with your enquiry, contact details and hospital name so that we can investigate and give you feedback. Kind regards, The Mediclinic Southern Africa team

Leave a reply